MEVCUT DURUM
İlin
doğal kaynaklarının bilinmesi tarımsal ve kırsal kalkınma
potansiyellerinin ve kısıtlarının tanımlanması bakımından önemlidir. Doğal
kaynaklar, yenilenebilir kaynaklar ve yenilenemez kaynaklardan
oluşmaktadır. Her iki kaynak da sürdürülebilir biçimde kullanılmalı, tarım
ve tarım dışı kullanımlara uygunluğu ve kayıplarıyla ilgili tehlikeler
açısından dikkatli olunmalıdır. Bu bölümde Malatya'da bulunan ana doğal
kaynakların kısa tanımlamaları, mevcut durumları ve kullanımlarıyla
ilişkili potansiyel tehlikeler verilmektedir. İlimizde ekonomik değeri
olan maden yatakları aşağıda belirtilmiştir.
Metalik Madenler*
a) Malatya, Hekimhan , Hasançelebi Maden Yatağı:
Hasançelebi'nin hemen yakınında başlayarak batıya doğru uzanan manyetitli
skapolit Fels formasyonu 19 km²'lik bir alanı kapsamaktadır. Cevher
yatağının yeknesak ve homojen olmaması nedeniyle yatağın durumunu ortaya
koymak için toplam ilerlemesi 35270,68 metre olan 148 adet istikşaf ve
rezerv sondajı yapılmıştır. Ayrıca mevcut cevher rezervini ve teknolojik
testler için numune almak amacıyla toplam metrajı 1360 metre olan 5 adet
galeri açılmıştır. İşletmenin hangi derinliğe kadar inilebileceğini
saptamak amacıyla toplam metrajı 2 961 m olan 11 adet Hidro jeoloji
sondajı yapılmıştır.
Yapılan bu çalışmalar sonucunda, cevherli zumun jeolojik yönden dört
farklı yapıya sahip olduğu anlaşılmıştır.
A
zonlu ort. % 31,54 Fe304 tenörde 259 milyon ton
B " % 18,89 " " 342,8 " "
C " % 9,29 " " 421 " "
D " % 2,91 " " 392 " "
A+B+C+D = 1.414 milyon ton tenör %14 Fe304'dür.
Hasançelebi demir yataklarının ortalama tenörünün düşük olması nedeniyle
doğrudan yüksek fırına verilmektedir. Bunun için cevherin
zenginleştirilmesi gerekmektedir.
b) Malatya, Hekimhan, Karakuz Demir Yatağı
Demir
yatağı madeni Malatya ili Hekimhan ilçesinin 17 km kuzeybatısında yer
almaktadır. Sahada ilk çalışmalara 1936 yılında başlanmıştır. Sahada
çalışmalar günümüze kadar değişik yıllarda etüt ve sondajlı aramalar
şeklinde yürütülmüştür. Sahada toplam metrajı 9194,45 m. olan 33 adet
sondaj yapılmıştır. Cevher minerali hematit ve manyetitten ibarettir. Bu
çalışmalar sonucunda;
%54 demir tenörlü 1.300.000 ton
%40 demir tenörlü 13 400 000 ton rezerv hesaplanmıştır.
c) Malatya, Hekimhan, Deveci
Demir Madeni Yatağı:
Demir madeni yatağı Malatya'nın Hekimhan ilçesi Deveci yöresinde yer
almaktadır. Sahada iki tip cevher yer almaktadır.Primer cevher, siderit;
seconder cevher ise limonit, hematittir. Sahada değişik yıllarda etüt ve
sondajlı aramalar yapılmıştır. Sahada toplam ilerlemesi 11.525.35 m olan
69 adet sondaj yapılmıştır.Bu çalışmalar sonucunda;
%50
demir tenörlü 13.400.000 ton hematit rezervi
%37 demir tenörlü 60.000.000 ton siderit rezervi
d) Malatya, Hekimhan, Şırzı (Boğazgören) Demir Yatağı:
Saha
Malatya , Hekimhan Şırzı köyü civarında yer almaktadır.Genellikle hematit,
az miktarda manyetitten oluşan cevherleşme vardır. Sahada detay etüt ve
sondajlar yapılmıştır. Toplam metrajı 219.15 m olan üç adet sondaj
yapılmıştır.Bu çalışmalar sonucunda ortalama tenörü %49 demir olan 276.000
ton cevher bulunmuştur.
e) Malatya , Yeşilyurt, Cafana KurşunÇinko Yatağı:
Çalışma alanı Malatya'nın Yeşilyurt ilçesi, Görgü (Cafana) köyünün 9 km
kuzey doğusunda yer almaktadır. Sahada toplam derinliği 377.40 m olan üç
adet sondaj yapılmıştır.Cevheri oluşturan esas minareler simitsonit, galen
ve sfalerit minareleridir. Sahadaki çalışmalar jeofizik sondajlı
çalışmalardır.Bu çalışmalar sonucunda ;%1229 Zn (çinko) tenörlü 153.000
ton rezerv tespit edilmiştir.
f) Malatya, Kuluncak Yöresi Krom Yatağı:
Saha Malatya'nın Kuluncak ilçesi, Bıcır mevkiinde olup, sahada yapılan
araştırmalarda % 4248 Cr203 tenörlü 320.000 ton kromit bulunmaktadır.
Endüstriyel Ham Maddeler
Malatya, Pütürge Profillit yatağı: Profillit yatağı Malatya'nın Pütürge
İlçesi Babik köyü civarında yer almaktadır. Sabit genleşme özelliği, ısı
duyarlılığı ve ısı iletkenliği cevherin kullanım alanını artırmaktadır.
Profilit, refrakter gereç yapımı, seramik sanayi, boya, kağıt, cam,
tekstil ve plastik sanayinde kullanılmaktadır.
Sahada etüt ve sondajlı aramalar yapılmıştır. Toplam ilerlemesi 195.65 m
olan 5 sondaj yapılmıştır. Yörede özel sektöre ve MTA adına ruhsatlı
sahalar bulunmaktadır. Özel sektör sahalarında üretim yapılmakta ÇİMSA
fabrikalarına gönderilmektedir.
DOĞAL KAYNAK
(MADEN) REZERVLERİNİN İL EKONOMİSİNE KATKISI
İlimiz maden potansiyeli açısından önemlidir. Türkiye'nin büyük rezervli
demir ve profillit yatakları ilimiz sınırları içerisinde bulunmaktadır.
Ülkemizin bilinen ve işletilen tek profillit yatağı Pütürge ilçesindedir.
Hekimhan yöresinde Hasançelebi, Deveci ve Karakuz yatakları olmak üzere 3
adet önemli demir yatağı bulunmaktadır. Bu bölgedeki yataklar düşük
tenörlü olup, Türkiye demir rezervinin %36.8'ini içermektedir. Günümüz
koşullarında teknolojik sorunlar nedeniyle işletilemeyen yaklaşık 1 milyar
ton rezerve sahip Hasançelebi yatağı, teknolojinin bugünden yarına
inanılmaz değişimi ve gelişimi düşünüldüğünde, ileriki yıllarda
değerlendirilebilecek büyük bir potansiyel olarak durmaktadır.
İlimiz doğal kaynaklarının toplam değeri (yaklaşık) 9 milyar 66 milyon $
olarak hesaplanmıştır. Bu toplam değerin 8 milyar 900 milyon $'lık kısmı
Hekimhan çevresindeki demir cevherlerinin toplam değeridir. İlimizin 2.
derecede önemli doğal kaynağı olan profillit 100 milyon $ değerindedir.
Diğer kaynaklar (krom, bakır, asbest ve kömür) 66 milyon $ değerindedir.
İlimiz sınırları içerisinde 60 farklı lokasyonda 17 çeşit maden oluşumu
mevcuttur. Bunların içerisinde büyük rezervli yataklar azdır. Büyük
çoğunluğu küçük madencilik faaliyetleri ile işletilip, ekonomiye
kazandırılacak türdendir. Bu küçük maden oluşumlarının bir kısmı özel
sektör tarafından işletilmektedir. 2002 yılı verilerine göre ilimizde 22
farklı sahada özel sektör ve devlet sektörüne ait işletme ruhsatı
bulunmaktadır. İşletme ruhsat sayısı ilimizin maden potansiyeline göre
azdır.
(Malatya İli Doğal Kaynak Rezervleri ve Bunların Ekonomiye
Katkıları):
İlimizde ekonomik olarak işletilebilen madenlerin rezerv, tenör kalite,
işletilebilirlik durumları ve yaklaşık parasal değerlerini içermektedir.
Tablo37 (İlimizin Potansiyel Doğal Kaynak Rezervleri): İlimizde günümüz
koşullarında işletmeye elverişli olmayan, ileride ekonomik olabilecek
yataklarla ilgili bilgileri içermektedir.
MADENİN
CİNSİ YERİ TENÖR VE KALİTE REZERV ÜRETİM DEĞER ($)
Krom DarendeKuluncak %40 Cr2O3 320.000 ton Bilfer şirketi tarafından zaman
zaman üretim yapılmaktadır. 30 milyon
Bakır PütürgePoluşağı %412 5.000 ton
(Muh) Özel şirket tarafından zaman zaman üretim yapılmaktadır. 5 milyon
Asbest YeşilyurtGündüzbey Lif yüzdesi düşük
Lif uzunluğu çok değişik 230.000 ton
(Muh) Zaman zaman üretim yapılmaktadır. 30 milyon
Pirofillit Pütürge %69 SiO2
%19.08 Al2O3
%0.6 Fe2O3
%.16 CaO 5.215.584 ton
(Gör+
Muh) Poltaş Madencilik tarafından yılda yaklaşık 2000 ton üretim
yapılmaktadır. 100 milyon
Demir (Manyetit) HekimhanHasançelebi %52 Fe eşdeğeri 270 milyon ton
(Gör+
Muh) Etüt, sondaj ve fizibilite çalışmaları bitirilerek TDÇİ'ne
devredilmiştir. Hasançelebi demir cevherinin düşük tenöründen dolayı
zenginleştirme ve peletleme yapılması gerektiğinden şu anda sahada üretim
yapılmamaktadır. 6 milyar
Demir (Siderit) HekimhanDeveci %3742 Fe 86 milyon ton
(Gör+
Muh) Fizibilite çalışmaları tamamlanarak TDÇİ'ne devredilmiştir. Sahada
siderit seviyesine ulaşıldığından üretim yapılmaktadır. 2 milyar
Demir (Hematit) HekimhanDeveci %50 Fe 13.400.000 ton (Gör+Muh) Fizibilite
çalışmaları tamamlanarak TDÇİ'ne devredilmiştir. Sahada üretim
yapılmaktadır. 300 milyon Demir (Hematit Manyetit) HekimhanKarakuz %54.3
Fe %4045 Fe 1.300.000 ton 13.400.000 ton
(Gör+Muh) Yatak işletilmiştir. 1.500.000 ton cevher üretilmiştir.
Fizibilite çalışmaları tamamlanarak TDÇİ'ne devredilmiştir. Sahada üretim
yapılmamaktadır. 100 milyon Demir (Hematit Manyetit) HekimhanŞırzı %49 Fe
2.760.000 ton (Gör+Muh) Etüt ve sondaj çalışmaları tamamlanmıştır. Sahada
üretim yapılmamaktadır. 500 milyon Kömür ArguvanParçikan %22.78 Su %35.44
Kül 2175 Kcal/Kg AID 30.000.000 ton (Muh) Sahada üretim yapılmaktadır. 1
milyon Kaynak: MTA. Bölge Müdürlüğü
MADENİN
CİNSİ İLÇE BUCAK KÖY VE MEVKİİ TENÖR VE KALİTE REZERVLER DİĞER BİLGİLER
Alüminyum (Boksit) Doğanşehir Merkez Melefdere Ky. Ancakali madeni,
Körtigöre madeni 38.73 Al2O3
6.6 SiO2
%21.64 Fe2O3 140.000 ton Muh Kaynaklar teknik ve ekonomik nedenlerle
günümüzde kullanılamamakla birlikte ileriki yıllarda değerlendirilebilecek
kaynaklardır.
Bakır Pütürge Sevik yaylası
" Pütürge Poluşağı
Demir Kuluncak AlvarDamlı Madentepe %15 Fe3O4 9 milyon ton Muh
" Kuluncak Düşüksöğüt, Kızılokboynu %15 Fe3O4 26.000.000 ton Muh
" Doğanşehir Eskiköy %2255 Fe 225.000 ton Muh
" Doğanşehir Fenktepe 5.000 ton Muh
" Doğanşehir Polatlı, Çavuşlu, Bıçakçı %3555 Fe 225.000 ton Muh
" Hekimhan Mağara, Kırmızı, Fenk Tepe %1115 Fe 233 milyon ton
Gör+ Muh
" Hekimhan Kuluncak Karatepe %1015 Fe 42 milyon ton
Gör+ Muh
" Hasançelebi %52 Fe Eşdeğeri 380 milyon ton Muh
" Hasançelebi Sivritepe Mağaratepe %15 Fe 173.000 ton Muh
" Hasançelebi Şırzı köyü %49 Fe
%3.44 SiO2
%5 Mn
%0.09 TiO2 278.000 ton Muh
Tablo 37. Devam
MADENİN CİNSİ İLÇE BUCAK KÖY VE MEVKİİ TENÖR VE
KALİTE REZERVLER DİĞER BİLGİLER
Demir
Pütürge Yamacısağir %25 Fe
%9.5 SiO2 10.500.000 ton Muh Kaynaklar teknik ve ekonomik nedenlerle
günümüzde kullanılamamakla birlikte ileriki yıllarda değerlendirilebilecek
kaynaklardır.
" Hekimhan Karakuz Doğusu %14.5 Fe3O4 371.681.382 ton Muh
" Doğanşehir Polat Köyünün Karlık Mevkii
" Doğanşehir Sürgü Ketizman %30.8 Fe
1.400.000 ton Muh
" Doğanşehir Sürgü Çakçak Tepe %42 Fe
4.200.000 ton Muh
" Doğanşehir Sürgü Çakçak Karataşdere 2.500.000 ton Muh
" Doğanşehir Sürgü Çakçak Çeştepe %39.7 Fe
5.400.000 ton Muh
" Doğanşehir Sürgü Çakçak
Kurtdeliği Sırtı %43 Fe
1.900.000 ton Muh
" Doğanşehir Sürgü Murata Kelhalil Elmalı Erikli %2550 Fe 18.000 ton Muh
" Doğanşehir Sürgü Sürgü civarında İyi cins cevher:
%45.78 Fe
%10.71 SiO2
%0.11 S
%0.3 As
%0.12 P 3.000.000 ton Muh
MADENİN
CİNSİ İLÇE BUCAK KÖY VE MEVKİİ TENÖR VE KALİTE REZERVLER DİĞER BİLGİLER
Demir Arapgir Aktaş Köyü %13.84 Fe
%47.37 30m kalınlığında ve 400m uzunluğunda hematit seviyesi Kaynaklar
teknik ve ekonomik nedenlerle günümüzde kullanılamamakla birlikte ileriki
yıllarda değerlendirilebilecek kaynaklardır.
Krom Kuluncak Bıcır Köyü
Çakır Ocağı %40 Cr2O3
200.000 ton Muh
" Kuluncak Bıcır Köyü
Gül Ocağı %40 Cr2O3
120.000 ton Muh
" Kuluncak Hapislik Dere Mvk. %40 Cr2O3
" Hekimhan Merkez Yayladam Köyü
" Hekimhan Merkez Çayköy Çakırçukuru Tepe Mvk.
" Merkez Tavşantepe civarı
" Hekimhan Merkez Güvenç Köyü civarı
" Hekimhan Merkez Karaahmet Köyü
" Hekimhan Merkez Kesikköprü istasyon civarı %40 Cr2O3 den az
Alçıtaşı Hekimhan Ağharman %33 CaO
%4050 SO3
%115 SiO2 Kalınlık: 100m
MADENİN CİNSİ İLÇE BUCAK KÖY VE MEVKİİ TENÖR VE
KALİTE REZERVLER DİĞER BİLGİLER
Asbest Yeşilyurt Gündüzbey Köyü Lif yüzdesi düşük, lif uzunluğu değişken
429.000 ton Muh
Kaynaklar teknik ve ekonomik nedenlerle günümüzde kullanılamamakla
birlikte ileriki yıllarda değerlendirilebilecek kaynaklardır.
Bentonit Darıca
" Arapgir
" Arguvan Karahöyük
" Arguvan Mineyik
" Merkez Tenci
" Arguvan Kiltepe
Ditsen Pütürge Lar
Dolomit Hekimhan Zorbehan %21 MgO 122 milyon ton Muh
Fluorit Kuluncak Başören köyü Aşılıkpınar civarı %1452 CaF2
%1220 SiO2
Fosfat Doğanşehir Bıçakçı %3.75 P2O5 Kalınlık:
0.5 2m
Granat Pütürge Ersele
Sillimanit Pütürge Lar
Vermikülit Kuluncak %35 Vermikülit 6 milyon ton Muh
Kömür (Linyit) Merkez Eskimalatya Hatunsuyu %27 Su, %52 Kül
550 Kcal/Kg AID 1 milyon ton Muh
Kömür (Linyit) Yazıhan Karacaköy
MADENİN CİNSİ İLÇE BUCAK KÖY VE MEVKİİ TENÖR VE
KALİTE REZERVLER DİĞER BİLGİLER
Kömür (Linyit) Hekimhan
Kurşunlu Üç numunenin analiz ortalaması:
Su:%33
Kül:%39
Aşağı kalori değeri:1065Kcal/Kg Kaynaklar teknik ve ekonomik nedenlerle
günümüzde kullanılamamakla birlikte ileriki yıllarda değerlendirilebilecek
kaynaklardır.
" Hekimhan Kurşunlu Ören mezrası Mvk. Su:%30.58
Kül:%52.55
Aşağı kalori değeri:1593Kcal/Kg (Tek numunede)
Toryum Kuluncak Başören U30g=%116
Ti2O2=%510.2 Zuhur
Tuğla Kiremit Merkez İl yakın civarı 7080 milyon ton jeolojik
İçmece Suyu Darende
Balaban Balaban İçmecesi Sıcaklık: 130 C
PH: 5.00 Debi:=0.1lt/sn İyileştirme çalışmaları yapıldığı takdirde çok
daha verimli kullanılabilecek kaynaklardır.
İçmece Suyu Doğanşehir Harapşehir İçmecesi Sıcaklık: 12.50 C
PH: 5.00 Debi:=0.07lt/sn
MADENİN CİNSİ İLÇE BUCAK KÖY VE MEVKİİ TENÖR VE
KALİTE REZERVLER DİĞER BİLGİLER
Kaplıca Suyu İspendere Aşağı İspendere Kaplıcası Sıcaklık: 290 C
PH: 6.20
Radyoaktivite:
8 Eman
Toplam mineralizasyon: 2940.1mg/lt Debi:=3 lt/sn İyileştirme çalışmaları
yapıldığı takdirde çok daha verimli kullanılabilecek kaynaklardır.
Kaplıca Suyu Hekimhan Kuluncak Kaplıcası
Maden Suyu Merkez Ortaköy Rötükan Maden Suyu Sıcaklık: 140 C
PH: 6.20
Radyoaktivite:
9.1 Eman
Toplam mineralizasyon: 3684.9mg/lt
Kaynak: MTA Orta Anadolu IV. Bölge Müdürlüğü, Malatya Maden Envanteri
(2002)
MALATYA İLİ
SU, TOPRAK VE HİDROELEKTRİK ENERJİ KAYNAKLARI
DSİ
tarafından Malatya ilinde etüdü yapılan arazi miktarı 175 653 ha olup bu
etütlere göre ekonomik olarak sulanabilir arazi miktarı 135868 ha' dır.
Ekonomik olarak sulanabilir arazinin 61 254 ha.ı bugüne kadar işletmeye
açılarak sulama yapılmaktadır. 50.864 ha.sulanabilir arazinin inşaatları
devam etmektedir.İnşaatları tamamlandıkça hizmete açılacaktır.23 747 ha.
lık sulanacak arazinin kesin proje ve planlama aşamasında çalışmaları
sürdürülmektedir.
Malatya ili genelinde sulama şebekesinden istifade etmeyen yörelerde
sulama yapılmadığı için elde edilen gelir çok düşüktür. Yetiştirilen
ürünlerde de fazla çeşitlilik yoktur. Yetiştirilen ürünlerin verimleri
oldukça düşüktür. Bu yörelerde nispi avantajı yüksek olan ve yöreye has
bir meyve olan kayısıya yeterince yer verilmemektedir. Bu susuz yörelerde
daha çok tahıl üretimi yapılmaktadır. Meyvecilik ikinci planda yer
almaktadır.
Malatya ilinde susuz tarımdan sulu tarıma geçmekle mevcut ürünlerin
verimleri artacak;yeterli su olmadığı için yetiştirilemeyen veya çok az
yetiştirilen nispi avantajı yüksek ürünler (kayısı gibi)
yetiştirilecektir. Yem bitkilerinin üretimi artacak , buna bağlı olarak
hayvancılık gelişecektir. Köylülerin gelir düzeyi artacağı için makineli
tarım önem kazanacak bitki koruma , suni gübre kullanımı vb. ürün verimi
ve kalitesini artırıcı uygulamalara geçilebilecektir.Bu sulamalar
neticesinde önemli ihraç kaynağı olan kayısıcılık daha da gelişecektir.
Malatya'daki tarıma elverişli toprak kaynakları genelde su kaynaklarının
alt kotunda oluşu nedeniyle sulama projeleri ekonomik yönden çok verimli
olmaktadır. Projeler büyük ölçüde cazibeli sulama sistemi kapsamında olup
çok az sayıda terfili sulama sistemi bulunmaktadır.
MALATYA'DA
İŞLETMEYE AÇILAN SULAMA PROJELERİ
a) Çat
Projesi
Malatya il merkezi ve Yeşilyurt ilçesi ile Battalgazi ilçeleri arazilerini
sulayan ve 1940 yılında hizmete giren Derme Sulaması mevcuttur.Bu
sulamanın kaynağı tamamen 1997 yılında Malatya içme suyuna alındığından
aynı yıl hizmete giren Çat Barajı kaynağı ile mevcut sulama korunmuş;
buraya ilaveten 4 134 ha. Malatya Sivas karayolu civarındaki araziler ile
10500 ha. Çerkezyazısı sulama kapsamına alınmıştır. Bu kısmın inşaatı
devam etmektedir. Çat projesi ile Derme ovasında 4786 adet bahçe , 35 adet
bağ , 1817 adet hububatlık tarla , 544 adet fidanlık ve 218 adet kavaklık
olmak üzere 7 854 adet arazi sahibi mevcut olup bunların tümünün arazisi
korunarak gelirleri artırılmıştır. Yine bu proje ile yeni sulamaya
açılacak Kuyulu , Görgü , Çayır , Kuşdoğan , Karanlıkdere , Örnekköy ,
Karapınar , Yaka , Pınarlıgeçit ,Yağmurlu , Hatunsuyu ve Büldüm mezrasına
ait arazilerde sulu tarıma geçmekle gelirler artacak ve azalan nüfus
tekrar çoğalmaya başlayacaktır. Bu proje ile toplam 21464 ha. arazi
sulanacaktır.
b) Şahnahan Sulaması:
Bu
sulamanın kaynağı Şahnahan regülatörü ve Medik Barajıdır. Bu proje ile
Dilek , Şahnahan , Başpınar , Hilen , Sütlüce , Alişar , Mahmutlu ,
Hasırcı , Kemerköprü , ve Battalgazi ilçelerine ait 1105 ha.lık arazi
sulanmaktadır. Sulama sahasında % 46 meyve bahçesi, % 29 hububat, % 9
şeker pancarı , % 5 sebze , % 4 fidan ve % 7 diğer bitkiler
yetiştirilmektedir.
c)
Yazıhan Sulaması :
Bu
sulama 1975 yılında hizmete açılmış olup su kaynağı Medik Barajıdır.
Bereketli, Kömüşhan , Pirinçli , Sürür , Tecirli , Eğribük ve Sinanlı
köylerine ait 96921 ha arazi sulanmaktadır.
d) Sultansuyu Sulaması:
Bu sulama 1994 yılında hizmete açılmış olup su kaynağı Sultansuyu Barajı
ve Suçatı regülatörüdür. Çığlık , Satırobası , Çömlekobası , Suçatı ,
Dedeköy Altınlı , Gülpınar , Hara , Yağmurlu , Çatyol , Aksaray ,
Aşağıörükçü , Şıhlar köylerine ait 18035 ha arazi sulanmaktadır.
e) Doğanşehir - Akçadağ Sulaması:
Bu
sulama 1971 yılında hizmete açılmış olup su kaynağı Sürgü Barajıdır. 9350
ha.lık Doğanşehir ve Akçadağ ilçelerine ait araziler sulanmaktadır.
f) Polat Sulaması:
Bu sulama 1991 yılında hizmete açılmış olup su kaynağı Polat Barajıdır.
2534 ha.lık Mızgı Ovası Fındık köyü ve Polat kasabasına ait araziler
sulanmaktadır.
İNŞA
HALİNDEKİ PROJELER
a) Çat Projesi:
Bu projenin 7000 ha. kısmı işletmeye açılmış olup 14434 ha. kısmın inşaatı
devam etmektedir. Bu projeye ait baraj inşaatı ve 10682 m.lik isale tüneli
tamamlanmış olup ödeneksizlik yüzünden sulama şebekesi inşaatı uzun
yıllara sarkmaktadır.
b) Kuruçay Projesi:
Bu projeye ait Boztepe Barajının 1997 yılında ihalesi yapılarak inşaatı
devam etmektedir. Yazıhan ilçesi, Fethiye, Hamidiye , Kiprikonağı ,
Yukarıtenci , Zeynepoğlu, Mısırdere , Keleşoğlu ve Karaca köylerine ait
11560 ha. arazi sulanacaktır.
c) Kapıkaya Projesi:
Bu
projeye ait Kapıkaya Barajı inşaatı devam etmektedir. Bu proje ile merkeze
bağlı Şişman köyü ve Kale ilçesine ait 3662 ha. arazi sulanacaktır.
d) Yoncalı Projesi:
Bu
projeye ait baraj inşaatı devam etmektedir.Bu proje ile Arguvan ilçesi
Kömürlük , Güngören , Kızık , Eymür , Akören , Bozan , Yeniköy , Kuyudere
, Asmaca ve Karahöyük köylerine ait 12045 ha. arazi sulanacaktır.
f) Darende - Gökpınar Projesi:
İnşaatı devam etmektedir. Bu proje ile 6061 ha.lık Darende ilçesi Yeniköy
Başdirek Ovası , Balaban , Gedikağzı , Yenice ve Sakızlı köylerine ait
araziler sulanacaktır.Yine bu proje ile yılda 88,6 GWH enerji
üretilecektir.
g) Sultansuyu Projesi Arkıkebir Sulaması:
Sultansuyu Projesi muhteviyatında bulunan 2250 ha'lık TİGEM ve Çatyol
köyüne ait araziler sulanacaktır. İnşaatı devam etmektedir.
h) Göletler:
Hekimhan Güzelyurt Göleti ile 312 ha, Darende Sofular Göleti ile 464 ha,
Arapgir Göleti ile 32 ha arazi sulanacaktır. Ayrıca Yoncalı , Kuruçay ve
Kapıkaya projelerinin hizmete eş zamanlı girmesi için Yoncalı Barajı isale
tüneli ve sulama şebekesi Boztepe Barajı sulama şebekesi ve Kapıkaya
Barajı sulama şebekesinin ihale edilmesi gerekmektedir.
PLANLAMA
AŞAMASINDAKİ PROJELER
a)
Malatya Aliağa Projesi:
Bu
projeyle Arguvan ilçesine bağlı İsaköy, Zengolar Bahçeli, Morhamam,
Gümüşlü; Yazıhan ilçesine bağlı Ambarcık , Çiylik , Bozburun , Küseyin ve
Karababa köylerine ait 16000 ha arazi sulanacaktır.
b) Arapgir Deregezen Göleti ve Sulaması:
Arapgir ilçesi Deregezen köyüne ait 223 ha arazi sulanacaktır.
c) Kuluncak - Karaçayır Göleti ve Sulaması:
Karaçayır ve Karabük köylerine ait 870 ha arazi sulanacaktır.
KESİNLİK
AŞAMASINA GELMİŞ PROJE
Malatya Yarımcahan Projesi Karakaya Baraj Gölünden pompajla su alınarak
Kuluşağı , Karakaşçiftliği, Yarımcahan , Karaköy , Örtülü , Kadıçayırı ve
Çolakoğlu köylerine ait 7524 ha. arazi sulanacaktır.
Bu projeler tamamlandığında Malatya'nın sulanabilir arazilerinin % 80' i
sulanır hale getirilerek dünyada birçok ilde olmayan hedef yakalanmış
olacaktır.
Malatya ili genelinde 1700 adet derin su kuyuları açılarak yer altı
suyundan istifade edilip tarım yapılmaktadır.
MALATYA'DA
HİDROELEKTRİK ENERJİ
Malatya ilindeki doğal kaynaklardan hidroelektrik enerji elde etmek için
bazı projeler geliştirilmiştir. Buna göre toplam 331,6 MW 'lık
potansiyelin Kernek HES 0,8 MW , Derme HES 4,5 MW ve Tohma HES in 11 MW
olmak üzere toplam 16,3 MW 'ı işletmeye açılmıştır. 2003 yılı haziran
ayında Darende Hacılar HES 13,5 MW'lık gücünde işletmesi yapılmaya
başlanılacaktır. 17 MW'lık Keklicek HES yatırım programında olup 284,8
MW'lık kısmınınsa etüt planlama çalışmaları devam etmektedir. Su
potansiyelleri boşa akan bu enerji projelerinin bir an evvel üretime
geçmesiyle milli gelire önemli kaynak sağlanacaktır.
Ön incelemeleri tamamlanan Tohma master planı kapsamında bulunan bu proje
ile Tohma suyunun hidroelektrik potansiyelinin yapılabilirlik yönü
incelenmiştir. Neticede bu projeler hayata geçtiğinde Kaynarca Barajı ile
yılda 128 GWh , Yazköy Barajı ile 129 GWh , Çatalbahçe Barajı ile 157 GWh
ve Elkit (Karakaya) Barajı ile 117 GWh enerji elde edilecektir.
SU, TOPRAK
VE HİDROELEKTRİK ENERJİ KAYNAKLARININ İL EKONOMİSİNE KATKILARI
Tablo 38. Ön inceleme (İstikşaf) ve Master Planı Tamamlanan Projeler ve
Ekonomiye Katkıları (2003 Yılı Fiyatları İle)
Projenin Adı Sulayacağı Alan (ha.) Milli Gelire Katkısı
Aliağa Projesi 16 000 52,206 Trilyon TL/yıl
Arapgir Deregezen Göleti 223 794 Milyon TL/yıl
Kuluncak Karaçayır Göleti 870 3,10 Trilyon TL/yıl
Kaynak: DSİ 92. Şube Müdürlüğü (2002)
Tablo 39. Planlaması Tamamlanan Projeler ve Milli Ekonomiye Katkıları
Projenin Adı Sulayacağı Alan (ha.) Milli Gelire Katkısı
Yarımcahan Projesi 7 524 26,761 Trilyon TL/yıl
Kaynak: DSİ 92. Şube Müdürlüğü (2002)
Tablo 40. İnşa Halinde Olan Projeler ve Milli Ekonomiye Katkıları
Projenin Adı Sulayacağı Alan (ha.) Milli Gelire Katkısı
Derme ve Çerkezyazı Sulama Projesi 14 481
(Toplam Sulama Sahası 21464) 34,717 Trilyon TL/yıl
Yoncalı Projesi 12 045 42,829 Trilyon TL/yıl
MalatyaDarende (Gökpınar) Projesi 6 061 21,553 Trilyon TL/yıl
Kapıkaya Projesi 3 662 13,025 Trilyon TL/yıl
Kuruçay Projesi 11 560 37,719 Trilyon TL/yıl
SultansuyuArkıkebir Projesi 2 250 8 Trilyon TL/yıl
HekimhanGüzelyurt Göleti ve Sulaması 312 1,106 Trilyon TL/yıl
DarendeSofular Göleti ve Sulaması 464 1,652 Trilyon TL/yıl
Arapgir Göleti ve Sulaması 32 286 Milyar TL/yıl
Kaynak: DSİ 92. Şube Müdürlüğü (2002)
Tablo 41. Malatya'da İşletmeye Açılan Sulama Tesisleri ve Ekonomiye
Katkıları
Projenin Adı Sulayacağı Alan (ha.) Milli Gelire Katkısı
Derme Sulaması 6 700 16,782 Trilyon TL/yıl
Şahnahan Sulaması (A B C) 11 075 26,551 Trilyon TL/yıl
Yazıhan Sulaması 9 692 31,623 Trilyon TL/yıl
Sultansuyu Sulaması 10 755 35,083 Trilyon TL/yıl
Suçatı Sulaması 6 370 22,690 Trilyon TL/yıl
Akçadağ Sulaması 9 350 33,304 Trilyon TL/yıl
Oba Köyleri Pompaj Sulaması 910 3,241 Trilyon TL/yıl
Doğanşehir Sulaması 2 243 7,989 Trilyon TL/yıl
Polat Sulaması 2 534 9,026 Trilyon TL/yıl
Erkenek Sulaması 1 050 3,740 Trilyon TL/yıl
Başharık Sulaması 200 712,4 Milyar TL/yıl
Akçadağ Öğretmen Okulu Sulaması 1 976 1,335 Trilyon TL/yıl
Kaynak: DSİ 92. Şube Müdürlüğü
Tablo
42. Etüt Programında Yer Alan veya İleriki Yıllarda Ele Alınacak Olan
Hidroelektrik Projeleri
Projenin Adı Kurulu Gücü Yıllık Üreteceği Enerji Milli Gelire Katkısı
Çatalbahçe HES projesi 58,5 MW 157 Gwh/yıl 11,775 Trilyon TL/yıl
Denizbağ HES projesi 25,5 MW 143 Gwh/yıl 10,725 Trilyon TL/yıl
Yazıhan -I HES projesi 9,4 MW 53 Gwh/yıl 3.975 Trilyon TL/yıl
Yazıhan II HES projesi 7,2 MW 40 Gwh/yıl 3,000 Trilyon TL/yıl
Kesikköprü HES projesi 62 MW 355 Gwh/yıl 26,625 Trilyon TL/yıl
Sarsap HES projesi 15,2 MW 133 Gwh/yıl 9,975 Trilyon TL/yıl
Elkit (Karakaya) HES projesi 29,4 MW 117 Gwh/yıl 8,775 Trilyon TL/yıl
Kaynarca HES projesi 35,7 MW 128 Gwh/yıl 9,600 Trilyon TL/yıl
Yazıköy HES projesi 41,9 MW 129 Gwh/yıl 9,675 Trilyon TL/yıl
Kaynak: DSİ 92. Şube Müdürlüğü (2002)
Tablo
43. Planlanmış ve Kesinleşmiş Projeler (Yatırım programında olan)
Projenin Adı Kurulu Gücü Yıllık Üreteceği Enerji Milli Gelire Katkısı
Keklicek HES projesi (YİD) 17 MW 42,2 Gwh/yıl 3,165 Trilyon TL/yıl
Kaynak:
DSİ 92. Şube Müdürlüğü (2002)
Tablo
44. 2003 Yılında İşletmeye Açılacak Olan Proje
Projenin Adı Kurulu Gücü Yıllık Üreteceği Enerji Milli Gelire Katkısı
Hacılar HES projesi 13,5 MW 88 Gwh/yıl 6,6 Trilyon TL/yıl
Kaynak: DSİ 92. Şube Müdürlüğü(2002)
İşletmede Olan Projeler
Projenin Adı Kurulu Gücü Yıllık Üreteceği Enerji Milli Gelire Katkısı
Kernek HES projesi 0,8 MW 3 Gwh/yıl 225 Milyar TL/yıl
Derme HES projesi 4,5 MW 10 Gwh/yıl 750 Milyar TL/yıl
Tohma HES projesi (YİD) 11 MW 63 Gwh/yıl 4,725 Trilyon TL/yıl
Kaynak: DSİ 92. Şube Müdürlüğü (2002)
Malatya'nın Hidroelektrik ve Termik Santral Enerji Toplamı
Projenin Adı Kurulu Gücü (MW) Güç Toplamı
(MW) Yıllık Üreteceği Enerji GWh/yıl Yıllık Üreteceği EnerjiToplamı GWh/yıl
İşletmede Olan Yapılacak Olan İşletmede Olan Yapıla cak Olan
İşletmede Olan Termik Santraller
İl Hidroelektrik Enerji Toplamı 16,3 315,3 331,6 76 1 385,2 1 461,2
Kaynak: DSİ 92. Şube Müdürlüğü (2002)
MALATYA İLİ
ORMAN VARLIĞI
Malatya ili yüz ölçümünün %12'sini orman ve fundalık alanlar
oluşturmaktadır. Ormanlar Meşe, Çam, Ardıç Kayın, Kavak, Gürgen, ve
Köknar'dan meydana gelmiştir.
İl toprakları içerisinde genel ormanlık alanlar toplamı 149.128 hektar
olup bu alan içerisinde %10.4 'lük alan ormanlık saha olarak karşımıza
çıkmaktadır. Bu %10.4'lük ormanlık sahanın ağırlıklı olarak %8.7'si
baltalık orman ve kalan %1.7'lik kısmı da koru orman özelliği
taşımaktadır.
Ülkemiz ormanlarının % 0.5'i ve Doğu Anadolu ormanlarının da %6.3'ü
Malatya'da bulunmaktadır.
Malatya'nın orman alanlarının ilçelere göre dağılımı tablo 47'de
verilmiştir.
Tablo 47. Malatya'nın Orman Alanlarının İlçelere Göre Dağılımı;
İLÇE ADI ORMANLIK ALAN (HA)
Akçadağ 8 012
Arapgir 6 412
Arguvan 10 595
Battalgazi 690
Darende 548
Doğanşehir 16 229
Doğanyol 2 750
Hekimhan 23 620
Kale 1 331
Kuluncak 5 696
Pütürge 52 439
Yazıhan 3 260
Yeşilyurt 6 687
Merkez ilçe 10 859
İL TOPLAMI 149 128
Kaynak: Malatya İl Çevre ve Orman Müdürlüğü (2003)
İlimizde kişi başına düşen orman alanı Türkiye ortalamasının altındadır.
Fırat Havzası başta olmak üzere ilimizde bulunan diğer su havzalarının,
baraj göllerinin ve göletlerin erozyon ve taşkınlarla dolmasını engellemek
için gerekli ağaçlandırma ve erozyon kontrolü yeterli değildir.Toprak
erozyonunun en önemli nedeni yanlış arazi kullanımı ve toprağı tutan yeşil
dokunun ortadan kaldırılması veya azaltılmasıdır. Yöredeki barajların
ömürlerini uzatmak için yapılacak ağaçlandırma çalışmalarına özel önem
verilmelidir.
Ağaçlandırma ağırlıklı erozyon kontrolü çalışmalarında başarılı olabilmek
için kullanılacak türlerin isabetli seçilmesi gerekir. Öncelikle meşe
olmak üzere doğal türlerin seçimine öncelik verilmesi gerekir. Yabancı tür
kullanılacaksa mutlaka tür ve orjin denemelerinden yararlanılması gerekir.